5 Μαΐου: Παγκόσμια ημέρα πορτογαλικής γλώσσας

Η πορτογαλική γλώσσα ομιλείται σήμερα από περίπου 260 εκατομμύρια ανθρώπους και πέρα από το γεγονός ότι αποτελεί την πέμπτη περισσότερο ομιλούμενη γλώσσα παγκοσμίως είναι και η πλέον διαδεδομένη γλώσσα στο νότιο ημισφαίριο. Είναι παρούσα σε χώρες της Ευρώπης, της Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας, ανάμεσα στις οποίες η Πορτογαλία, η Βραζιλία, η Αγκόλα, η Μοζαμβίκη, το Πράσινο Ακρωτήριο, η Γουινέα-Μπισσάου, το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε, καθώς και το Ανατολικού Τιμόρ. Επιπλέον, πορτογαλόφωνες κοινότητες διατηρούν ζωντανή τη γλώσσα σε περιοχές όπως το Μακάο στην Κίνα και η Γκόα στην Ινδία και σε διάφορες άλλες περιοχές πορτογαλικής μετανάστευσης. Αυτή η γεωγραφική διασπορά χάρισε στη γλώσσα μια εξαιρετική ποικιλομορφία προφορών, λεξιλογίου και πολιτιστικών εκφράσεων.

Στις 5 Μαΐου εορτάζεται η Ημέρα της Πορτογαλικής Γλώσσας, θεσμοθετημένη το 2009 από την Κοινότητα Χωρών Πορτογαλικής Γλώσσας (CPLP) και αναγνωρισμένη το 2019 από την Οργάνωση Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό (UNESCO) ως Παγκόσμια Ημέρα της Πορτογαλικής Γλώσσας.

Η ημερομηνία αυτή αποτελεί διεθνή αναγνώριση της ιστορικής, πολιτιστικής και πολιτικής σημασίας της πορτογαλικής γλώσσας, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ως στοιχείου συνοχής και ταυτότητας μεταξύ διαφορετικών εθνών.

Η ποικιλομορφία της πορτογαλικής γλώσσας είναι αποτέλεσμα της ιστορίας, της γεωγραφίας, των πολιτισμών και των κοινωνικών πραγματικοτήτων που χαρακτηρίζουν κάθε πορτογαλόφωνη χώρα. Παρά τις διαφορές αυτές, υπάρχει βαθύς σεβασμός που ενώνει αυτούς τους λαούς: η αναγνώριση μιας κοινής γλωσσικής και πολιτιστικής καταγωγής.

Στις 5 Μαΐου, δεν εορτάζεται μια ενιαία και αμετάβλητη γλώσσα, αλλά μια ζωντανή γλώσσα, σε διαρκή εξέλιξη, η οποία εμπλουτίζεται και προσαρμόζεται μέσα από τη δημιουργικότητα των ομιλητών της. Αυτή η επέτειος αποτελεί ευκαιρία για την επαναβεβαίωση του αμοιβαίου σεβασμού ανάμεσα στις διάφορες εκδοχές της πορτογαλικής και για την ανάδειξη της ικανότητας της γλώσσας να αγκαλιάζει τις διαφορές χωρίς να χάνει την ουσία της.

Η αρμονική συνύπαρξη ποικιλομορφίας και ενότητας είναι ακριβώς αυτό που καθιστά την πορτογαλική γλώσσα μια μοναδική πολιτιστική δύναμη στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τον πλουραλιστικό και οικουμενικό χαρακτήρα της, όπως ακριβώς και τους λαούς που τη χρησιμοποιούν.

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας της Πορτογαλικής Γλώσσας, θυμόμαστε τα λόγια του Φερνάντο Πεσσόα: «Η πατρίδα μου είναι η πορτογαλική γλώσσα», λόγια που αποτυπώνουν με υποδειγματικό τρόπο το βάθος της ταυτότητάς μας και της ιστορίας μας.

Το Τμήμα Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στοχεύοντας στην πολύπλευρη εκπαίδευση και καλλιέργεια των φοιτητών του, έχει συνάψει πρωτόκολλο συνεργασίας με το πορτογαλικό Instituto Camões. Η πρωτοβουλία αυτή παρέχει τη δυνατότητα τόσο στους φοιτητές του Τμήματος όσο και άλλων Τμημάτων της Φιλοσοφικής Σχολής να γνωρίσουν έναν πλούσιο πολιτισμό με βαθιές ιστορικές ρίζες, καθώς και να αποκτήσουν πρόσβαση σε έναν ευρύ γλωσσικό χώρο που εκτείνεται σε τέσσερις ηπείρους. Η σημαντική αυτή συνεργασία προάγει τη διαπολιτισμική κατανόηση, ενισχύει τις γλωσσικές δεξιότητες των φοιτητών και ενθαρρύνει τη σύνδεση με τις πορτογαλόφωνες κοινότητες.