Στο επίσημο πρόγραμμα της παράστασης Τρωάδες του Ευριπίδη, σε μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη και διασκευή/σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου, περιλαμβάνονται εκτενή αποσπάσματα από το βιβλίο «Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας για την έμφυλη βία κατά των γυναικών: Πολυδιάστατες προσεγγίσεις και ηθικές προκλήσεις» των Μαρίας Κωνσταντίνας Χολέβα και Αλέξανδρου-Σταμάτιου Αντωνίου, που κυκλοφορεί εδώ και ένα έτος περίπου από τις Εκδόσεις Gutenberg (Αθήνα, 2025).
Η παράσταση, παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου, αναδεικνύει την ανθρωποκεντρική και συλλογική διάσταση του έργου, μέσα από ένα ensemble 22 ερμηνευτριών και ερμηνευτών διαφορετικών ηλικιών, με και χωρίς αναπηρία, μεταξύ των οποίων μέλη της ομάδας «Εν Δυνάμει». Η συνύπαρξη διαφορετικών σωμάτων, φωνών και εμπειριών, σε συνδυασμό με τη ζωντανή μουσική επί σκηνής, διαμορφώνει μια συμπεριληπτική σκηνική αφήγηση με επίκεντρο τη μουσικότητα και την άρση των αποκλεισμών. Η παράσταση σχεδιάστηκε, παράλληλα, με πρόβλεψη για την προσβασιμότητα και για άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες.
Η συγκεκριμένη σκηνική προσέγγιση τοποθετεί στο επίκεντρο ζητήματα που συνδέονται άμεσα με τον σύγχρονο διάλογο για την έμφυλη βία, την ευαλωτότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι Τρωάδες αναδεικνύουν, μέσα από το «φίλτρο του θηλυκού σώματος», τις πολλαπλές μορφές βίας που υφίστανται οι γυναίκες σε συνθήκες πολέμου, αλλά και τις εμπειρίες και τις φωνές ανθρώπων που συχνά παραμένουν στο περιθώριο της κυρίαρχης αφήγησης -μεταξύ άλλων- ανήλικων, ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία.
Στο επίσημο πρόγραμμα περιλαμβάνεται ειδική θεματική ενότητα αφιερωμένη στις σύγχρονες διαστάσεις της έμφυλης βίας, με αναφορές στη σύνδεσή της με τις ένοπλες συγκρούσεις, στην αυξημένη ευαλωτότητα των γυναικών προσφύγων και εκτοπισμένων, καθώς και στις ιδιαίτερες μορφές βίας και διακρίσεων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και τα κορίτσια με αναπηρία. Σε αυτό το πλαίσιο, παρατίθενται επιλεγμένα χωρία του βιβλίου των Χολέβα και Αντωνίου συμβάλλοντας στην επιστημονική τεκμηρίωση της θεματικής και υπό το πρίσμα μιας ηθικής και δεοντολογικής προσέγγισης.
Το έργο «Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας για την έμφυλη βία κατά των γυναικών» προσεγγίζει την έμφυλη βία ως σύνθετο, διαχρονικό και πολυπαραγοντικό κοινωνικό φαινόμενο, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές διαστάσεις του και τις ηθικές προκλήσεις που ανακύπτουν κατά τη μελέτη, πρόληψη και αντιμετώπισή του. Η συμπερίληψή του στο πρόγραμμα των Τρωάδων δημιουργεί έναν ουσιαστικό διάλογο μεταξύ της σύγχρονης επιστημονικής έρευνας και της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Η σύνδεση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα από τη θεματική της παράστασης. Οι γυναίκες της Τροίας, αντιμέτωπες με τις συνέπειες του πολέμου, της αιχμαλωσίας, της απώλειας και του εκτοπισμού, αναμετρώνται με ζητήματα εξουσίας, ταυτότητας και αυτοδιάθεσης. Η σκηνική ανάγνωση της Ελένης Ευθυμίου «φωτίζει» παράλληλα τη δύναμη της φωνής, της αλληλεγγύης και της συλλογικής παρουσίας ως μορφών αντίστασης έναντι της βίας και της απώλειας.
Η αξιοποίηση από τους συντελεστές της παράστασης των συγκεκριμένων αποσπασμάτων του εν λόγω βιβλίου στο επίσημο πρόγραμμα των Τρωάδων το φετινό καλοκαίρι στην Επίδαυρο αναδεικνύει, με τον τρόπο αυτό, μια ουσιαστική συνάντηση της ακαδημαϊκής έρευνας με το θέατρο και τον δημόσιο διάλογο. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης ζητημάτων που αφορούν την έμφυλη βία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την αναπηρία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την αυτοδιάθεση του σώματος.
Μαρία-Κωνσταντίνα Χολέβα & Αλέξανδρος-Σταμάτιος Αντωνίου (2025): «Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας για την έμφυλη βία κατά των γυναικών: Πολυδιάστατες προσεγγίσεις και ηθικές προκλήσεις». Gutenberg.
