Στον ευρύτερο Κορινθιακό Κόλπο πραγματοποιείται εδώ και περίπου 35 χρόνια μια οργανωμένη και συστηματική προσπάθεια κατανόησης των γεωφυσικών διεργασιών (σεισμοί, κατολισθήσεις, τσουνάμι) που εκδηλώνονται στην περιοχή, με ιδιαίτερη έμφαση στο δυτικό του τμήμα. Ιδρυτικός φορέας αυτής της προσπάθειας είναι το Εργαστήριο Σεισμολογίας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Στην περιοχή καταγράφονται διαχρονικά έντονες εφελκυστικές τάσεις, με αποτέλεσμα η βόρεια και η νότια πλευρά του Κορινθιακού Κόλπου να απομακρύνονται μεταξύ τους με ρυθμό που φτάνει τα 15 mm/yr (χιλιοστά ανά έτος). Το φαινόμενο αυτό είναι μοναδικό στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς, για περιοχές που δεν βρίσκονται σε περιθώρια λιθοσφαιρικών πλακών. Για αυτόν τον λόγο ο Κορινθιακός προσελκύει ερευνητικές ομάδες από ολόκληρη την Ευρώπη. Στο πλαίσιο προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων, τον επισκέπτονται τακτικά φοιτητές από πολλά ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, καθώς αποτελεί ένα «φυσικό εργαστήριο», με πλούτο γεωφυσικών φαινομένων και σημαντικό αριθμό επιστημονικών δεδομένων και σχετικών δημοσιεύσεων.
Το Corinth Rift Laboratory (Παρατηρητήριο της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου) στελεχώνεται, από Έλληνες επιστήμονες του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Πατρών και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Συνεργάζονται επίσης ερευνητές από ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, όπως η École Normale Supérieure του Παρισιού, πανεπιστήμια της Νίκαιας, του Στρασβούργου, το Savoie Mont Blanc, το Institut de Physique du Globe de Paris, η Ακαδημία Επιστημών της Βουλγαρίας, καθώς και τα πανεπιστήμια της Σόφιας και της Πράγας.
Το Corinth Rift Laboratory αποτελεί το μοναδικό διεθνές Παρατηρητήριο Εγγύς Ρηγμάτων (Near Fault Observatory – NFO) που έχει αναγνωριστεί επισήμως από το EPOS (European Plate Observing System). Τα NFOs στηρίζονται σε σύγχρονες, διεπιστημονικές ερευνητικές υποδομές και στη συνεχή συλλογή δεδομένων υψηλής ανάλυσης, με σκοπό την εις βάθος κατανόηση των διεργασιών που οδηγούν στη σεισμογένεση. Το Corinth Rift Laboratory, όπως και τα υπόλοιπα NFOs, διαθέτει πυκνά δίκτυα πολυπαραμετρικών αισθητήρων τελευταίας τεχνολογίας εγκατεστημένα στο εγγύς πεδίο ενεργών ρηγμάτων.
Χάρτης μετρητικών διατάξεων του Παρατηρητηρίου της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου.
CRL School 2026- Σχολείο του Παρατηρητηρίου της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου
Το Σχολείο του Παρατηρητηρίου της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου (Corinth Rift Laboratory School) πραγματοποιείται στην περιοχή από το 2016 και αποτελεί την εκπαιδευτική συνιστώσα του Παρατηρητηρίου. Ο βασικός στόχος του CRL School είναι η εκπαίδευση μεταπτυχιακών φοιτητών και καθηγητών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Κατά το διάστημα 25–29 Σεπτεμβρίου 2026, 14 εκπαιδευτικοί και 15 φοιτητές από την Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία, τη Λιθουανία, την Τουρκία, την Τσεχία και την Ισπανία, προερχόμενοι από διαφορετικά επιστημονικά πεδία (γεωλόγοι, μαθηματικοί, μηχανικοί και φυσικοί), είχαν την ευκαιρία να συνεργαστούν και να εφαρμόσουν μεθόδους γεωδαισίας και σεισμολογίας με επίκεντρο τον Κορινθιακό Κόλπο.
Πρόεδρος της Οργανωτικής/Επιστημονικής Επιτροπής του CRL School 2026 ήταν ο Δρ. Παναγιώτης Ηλίας (Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών) και μέλη της ο Δρ. Γεώργιος Καβύρης (Καθηγητής ΕΚΠΑ), ο Φώτης Δανάσκος (Καθηγητής Γεωεπιστημών του 8ου Γυμνασίου Χαλανδρίου και EGU GEFO για την Ελλάδα), η Δρ. Κική Μακρή (Καθηγήτρια Γεωεπιστημών 26ου Πειραματικού Μαρασλείου Γυμνασίου Αθηνών), Δρ. Νικόλαος Σακελλαρίου (Μεταδιδάκτορας Ερευνητής ΕΚΠΑ), Άγγελος Ζυμβραγάκης (MSc Σεισμολόγος, Υποψήφιος Διδάκτορας ΕΚΠΑ), Αλέξανδρος Παπαδόπουλος (Γεωλόγος, Μεταπτυχιακός φοιτητής ΕΚΠΑ), Γεώργιος Γούτσος (Γεωλόγος ΕΚΠΑ, Μεταπτυχιακός φοιτητής ΕΜΠ) και Δρ. Ανδρέας Καρακωνσταντής (Μεταδιδάκτορας Ερευνητής Πανεπιστημίου Πατρών και ΕΚΠΑ).
Το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών εκπροσωπήθηκε και φέτος με διαλέξεις από τους Καθηγητές Γεώργιο Καβύρη (Μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής) και Εμμανουήλ Βασιλάκη, τον Αναπληρωτή Καθηγητή Χαράλαμπο Κράνη, τον Επίκουρο Καθηγητή Βασίλειο Καπετανίδη, τα μέλη Ε.ΔΙ.Π. Αθανασία Μπακοπούλου και Άννα Καρκάνη, τον Μεταδιδάκτορα Ερευνητή Νικόλαο Σακελλαρίου (Μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής) και τον Υποψήφιο Διδάκτορα Άγγελο Ζυμβραγάκη (Μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής).
Όπως και στις προηγούμενες διοργανώσεις, έτσι και στο CRL School 2026 υλοποιήθηκαν εργαστηριακές δραστηριότητες, επιδείξεις λειτουργίας εκπαιδευτικού σεισμογράφου σε φοιτητές, εκπαιδευτικούς και μαθητές, επιμορφωτικές δράσεις για την αξιοποίηση σεισμολογικών δεδομένων στη σχολική τάξη, καθώς και πειράματα προσανατολισμένα στις γεωεπιστήμες. Οι εργαστηριακές δραστηριότητες φιλοξενήθηκαν στο 3ο Γυμνάσιο Ναυπάκτου, το οποίο συνεχίζει να αποτελεί πολύτιμο συνεργάτη του CRL School, διασυνδέοντας άμεσα την τοπική εκπαιδευτική κοινότητα με τη σεισμική έρευνα της περιοχής.
Δραστηριότητες στο Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών του 3ου Γυμνασίου Ναυπάκτου.
Σημαντικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας αποτελούν οι ασκήσεις στο πεδίο, μέσω των οποίων οι συμμετέχοντες αποκτούν άμεση επαφή με το γεωτεκτονικό καθεστώς της περιοχής. Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026, υπό την καθοδήγηση του Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ Χαράλαμπου Κράνη, οι συμμετέχοντες επισκέφτηκαν τον σεισμολογικό και τον γεωδαιτικό σταθμό στην Ψαρομύτα (Φωκίδα). Δύο ημέρες αργότερα, την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, υπό την εποπτεία του Καθηγητή του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ Εμμανουήλ Βασιλάκη, η ομάδα μετακινήθηκε στο ρήγμα της Ελίκης, με στόχο την εμβάθυνση στην παρακολούθηση ενεργών ρηγμάτων μέσω εξοπλισμού τηλεπισκόπησης κοντινής εμβέλειας (t-LiDAR, UAS).
Η συμμετοχή εκπαιδευτικών και φοιτητών στο CRL School καλύπτεται οικονομικά από την European Geosciences Union (https://www.egu.eu/education/), με την υποστήριξη της European Space Agency (https://www.esa.int/), της Uni Systems (https://www.unisystems.com/), του EDUGEA και του Δήμου Ναυπακτίας (https://www.nafpaktos.gr/).
Μπορείτε να βρείτε περισσότερα για το CRL School 2026 στο:
https://nfo.crlab.eu/crl-school-2026
Άσκηση πεδίου στον σεισμολογικό σταθμό στον φάρο της Ψαρομύτας.
Ρήγμα Ελίκης: Παρακολούθηση ενεργών ρηγμάτων με εξοπλισμό τηλεπισκόπησης κοντινής εμβέλειας (t-LiDAR, UAS).
Οι συμμετέχοντες του CRL School 2026 στο ρήγμα Ελίκης.
