Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το 5ο Διεθνές Workshop της Ομάδας Εργασίας DENUCHANGE (Denudation and Environmental Changes in Different Morphoclimatic Zones) της Διεθνούς Ένωσης Γεωμορφολόγων (International Association of Geomorphologists – IAG), το οποίο έλαβε χώρα στη Νάξο, στο Laguna Coast Resort, από τις 5 έως τις 9 Οκτωβρίου 2026. Για λίγες ημέρες, η Νάξος μετατράπηκε σε διεθνές σημείο συνάντησης της επιστημονικής γνώσης και της περιβαλλοντικής έρευνας, φιλοξενώντας συζητήσεις για μερικές από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας: την κλιματική αλλαγή, την ανθεκτικότητα των ακτών και το μέλλον της βιώσιμης ανάπτυξης των νησιών. Επιστήμονες και νέοι ερευνητές από οκτώ χώρες συναντήθηκαν για να παρουσιάσουν νέα αποτελέσματα και να συζητήσουν πώς η κλιματική αλλαγή και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις διαμορφώνουν το τοπίο, από τις λεκάνες απορροής έως τις ακτές. Η κλιματική αλλαγή, η παράκτια διάβρωση, τα ακραία φυσικά φαινόμενα, η ανθεκτικότητα των νησιών και οι λύσεις βασισμένες στη φύση βρέθηκαν στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης.
Το workshop οργανώθηκε από το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), σε συνεργασία με το Laguna Coast Foundation, τη Διεθνή Ένωση Γεωμορφολόγων και τις Ομάδες Εργασίας της IAG «DENUCHANGE» και «Virtual Trips in Geomorphology», και υπό την υποστήριξη του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων. Την οργάνωση είχαν οι Καθηγήτριες Νίκη Ευελπίδου και Ασημίνα Αντωνάρακου και οι Δρ. Άννα Καρκάνη και Δρ. Γιάννης Σαΐτης.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Δήμαρχος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων κ. Δημήτρης Λιανός, ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Βασίλης Φλεριανός, η Πρόεδρος του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, Καθηγήτρια Ασημίνα Αντωνάρακου, ο Πρόεδρος της IAG Δρ. Mihai Micu (μέσω μηνύματος που διαβάστηκε από την Καθηγήτρια Νίκη Ευελπίδου), καθώς και ο Πρόεδρος και ο Συν-πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας DENUCHANGE, Καθηγητές Achim A. Beylich και Zbigniew Zwoliński. Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο κ. Αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Ευστάθιος Ευσταθόπουλος.
Έναρξη των εργασιών από τον κ. Αντιπρύτανη Έρευνας και Καινοτομίας του ΕΚΠΑ, Καθηγητή Ευστάθιο Ευσταθόπουλο
Μια διεθνής συνάντηση
Το workshop χαρακτηρίστηκε από έντονη διεθνή παρουσία, με ισχυρή εκπροσώπηση από χώρες όπως η Πολωνία, το Ισραήλ, η Ιταλία, η Νορβηγία, η Ρουμανία, η Ιρλανδία και η Ιαπωνία.
Βασικοί Στόχοι και Θεματικές
Το επιστημονικό πρόγραμμα περιελάμβανε τέσσερις θεματικές συνεδρίες με 16 προφορικές παρουσιάσεις και μία συνεδρία αναρτημένων ανακοινώσεων (posters) με 11 εργασίες. Οι εργασίες κάλυψαν την υδρολογία των λεκανών απορροής, τη συνδεσιμότητα των ιζημάτων και τη μοντελοποίηση της διάβρωσης· την εξέλιξη του τοπίου και τις πηγές ιζημάτων· τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, των πυρκαγιών και των ακραίων φαινομένων· και την απόκριση των ακτών στις μεταβολές της ιζηματογενούς τροφοδοσίας.
Ο Καθηγητής Achim A. Beylich παρουσίασε το επιστημονικό σκεπτικό, τα ερευνητικά ερωτήματα και τις μελλοντικές κατευθύνσεις της Ομάδας Εργασίας DENUCHANGE (2017-2030), ενώ ο κ. Αντώνης Πιταράς παρουσίασε το «Laguna Pilot Model», μια πρόταση για τη μετάβαση από τον βιώσιμο τουρισμό στην αναγεννητική ανάπτυξη των νησιών, με όραμα να μετατραπεί η Λαγκούνα σε ένα «ζωντανό εργαστήριο» όπου η επιστήμη, η καινοτομία, η προστασία του περιβάλλοντος και ο αναγεννητικός τουρισμός συναντιούνται. Την προσκεκλημένη ομιλία (keynote lecture) έδωσε ο Καθηγητής Alfred Vespremeanu-Stroe (University of Bucharest), με θέμα “From Deglaciation to Rock Glaciers: Timing and Patterns of Rock-Wall Debris Production in the Southern Carpathians”.
Οι εργασίες του workshop πλαισιώθηκαν από επισκέψεις πεδίου στην περιοχή της Λαγκούνας και σε διαφορετικά τοπία της Νάξου, δίνοντας στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να διερευνήσουν από κοντά τη γεωλογική και γεωμορφολογική εξέλιξη του νησιού, καθώς και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα φυσικά και παράκτια περιβάλλοντα. Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης το Business Meeting των μελών της Ομάδας Εργασίας και την καλλιτεχνική εκδήλωση «A Conversation in Stone» με τον καλλιτέχνη Tom Von Kaenel. Παράλληλα, η Καθηγήτρια Κίρκη Κεφαλέα ανέδειξε τη σχέση ανθρώπου και περιβάλλοντος μέσα από τη λογοτεχνία, εμπλουτίζοντας τον επιστημονικό διάλογο με μια ανθρωπιστική και πολιτισμική προσέγγιση.
Αριστερά: Η Καθ. Κίρκη Κεφαλέα αναδεικνύει τη σχέση ανθρώπου και περιβάλλοντος μέσα από τη λογοτεχνία. Δεξιά: Ο καλλιτέχνης Tom Von Kaenel μάς ξεναγεί στον κόσμο της μαρμάρινης δημιουργίας και αποκαλύπτει πώς μεταμορφώνει το μάρμαρο σε έργο τέχνης.
Οι συμμετέχοντες στην επίσκεψη στην περιοχή της Λαγκούνας.
Στη συνεδρία των posters, η συζήτηση συνεχίστηκε πάνω στις εργασίες.
Εργαστήριο Εικονικών Περιηγήσεων (Virtual Field Trip Laboratory)
Το πρόγραμμα έκλεισε με μια πρωτότυπη πρόταση για το πώς το πεδίο μπορεί να ταξιδέψει πέρα από το ίδιο το τοπίο. Το εργαστήριο Virtual Field Trips (VFT) οργανώθηκε από την Ομάδα Εργασίας IAG «Virtual Trips in Geomorphology», υπό την καθοδήγηση των Δρ. Άννας Καρκάνη, Δρ. Γιάννη Σαΐτη και Αλέξανδρου Λιάσκου. Δεκαεννιά (19) συμμετέχοντες γνώρισαν τη μεθοδολογία σχεδιασμού εικονικών εκδρομών, εκπαιδεύτηκαν στη συλλογή δεδομένων πεδίου με εικόνες 360° και κινητές συσκευές, εξερεύνησαν παραδείγματα μέσα από γυαλιά εικονικής πραγματικότητας (VR headsets) και είδαν πώς τα δεδομένα πεδίου ενσωματώνονται σε εικονικά περιβάλλοντα.
Όταν το πεδίο συναντά την εικονική πραγματικότητα: οι συμμετέχοντες εξερευνούν εικονικές εκδρομές με γυαλιά VR.
Στο πεδίο, η Νάξος έγινε το φυσικό εργαστήριο όπου η επιστημονική συζήτηση συναντά το τοπίο και το Γεωλογικό Μουσείο Απεράθου ο χώρος που έθεσε τη βάση για τη συζήτηση αυτή.
Αντίκτυπος
Το workshop αποτέλεσε μια ουσιαστική ευκαιρία για επιστημονική ανταλλαγή και δικτύωση, με παρουσιάσεις από ποικίλες μορφοκλιματικές ζώνες, από τη Νορβηγία και τα Καρπάθια έως τη Μέση Ανατολή και την Ιαπωνία. Ενίσχυσε τη συνεργασία των Ομάδων Εργασίας DENUCHANGE και «Virtual Trips in Geomorphology» και σφυρηλάτησε τους δεσμούς της διεθνούς κοινότητας των γεωμορφολόγων, ενώ ανέδειξε τη Νάξο ως ιδανικό φυσικό εργαστήριο για τη μελέτη της διάβρωσης και των ακτών. Η συμμετοχή νέων ερευνητών στηρίχθηκε και από την IAG, η οποία χορήγησε υποτροφία συμμετοχής σε έναν φοιτητή.
Η επιτυχία του workshop οφείλεται στη στενή συνεργασία των φορέων που το διοργάνωσαν: του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, του Laguna Coast Foundation, της Διεθνούς Ένωσης Γεωμορφολόγων (IAG) και των Ομάδων Εργασίας DENUCHANGE και «Virtual Trips in Geomorphology». Οι διοργανωτές ευχαριστούν θερμά τον Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων για την υποστήριξή του, καθώς και όλους τους συμμετέχοντες, που συνέβαλαν με τις παρουσιάσεις και τις συζητήσεις τους στην επιτυχία του workshop.
