Μια ολιστική προσέγγιση στην κοινωνική ένταξη των προσφύγων

Το “Curing the Limbo” είναι ένα πρόγραμμα ένταξης προσφύγων στην ελληνική κοινωνία.  Γεννήθηκε το 2017, μετά το κλείσιμο της Βαλκανικής οδού το 2015 που απέτρεπε τη μετάβαση και εγκατάσταση μετακινούμενων πληθυσμών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και  είχε πια γίνει ξεκάθαρη η απουσία ενταξιακών προγραμμάτων για αυτούς που θα έμεναν στη χώρα.. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων σε συνεργασία με το ΕΚΠΑ και τις ΜΚΟ Catholic Relief Services και International Rescue Committee και χρηματοδοτήθηκε από την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Urban Innovative Actions».

Η ομάδα-στόχος ήταν αραβόφωνοι, φαρσόφωνοι ή γαλλόφωνοι ενήλικες που είτε είχαν λάβει είτε  βρίσκονταν στη διαδικασία παροχής ασύλου και δεν είχαν καταφέρει ακόμη να ομαλοποιήσουν τη ζωή τους στην πόλη  διαμένοντας κυρίως σε δομές φιλοξενίας και βιώνοντας μια συνθήκη ακινησίας.

Το πρόγραμμα είχε τετραετή διάρκεια (2017-2021) και στόχος του ήταν να συμβάλει στη δημιουργία συνθηκών μέσα από τις οποίες οι συμμετέχοντες θα μπορούσαν να μεταβούν από το καθεστώς έκτακτης ανθρωπιστικής βοήθειας σε μια αυτόνομη ζωή βασισμένη σε δικές τους επιλογές.  Υιοθέτησε μια ολιστική προσέγγιση σύμφωνα με την οποία οι νεοφερμένοι μετανάστες/πρόσφυγες θα διασυνδέονται με τους ανθρώπους της πόλης, μέσα από μια αμφίδρομη σχέση. Για να επιτευχθεί αυτή η διαδικασία ένταξης το Curing the Limbo ακολούθησε ένα πολυεπίπεδο μοντέλο  το οποίο έλαβε υπόψη του την εξασφάλιση στέγης, την πρόσβαση στην εργασία μέσα από εργασιακή συμβουλευτική, την εκμάθηση της γλώσσας του τόπου, τον σεβασμό των δικαιωμάτων και την ενεργή συμμετοχή στην κοινότητα.  Όλες οι δράσεις στεγάστηκαν σε κτήριο του Δήμου Αθηναίων που αποτέλεσε ένα χώρο διάδρασης  ανάμεσα σε όλους τους εταίρους και τους πρόσφυγες.

Το Curing the Limbo ήταν ένα πρωτοποριακό εγχείρημα στον τομέα της ένταξης που κατέγραψε χρήσιμες πρακτικές και μεθοδολογίες τόσο σε τοπικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το ΕΚΠΑ με την επιστημονική ευθύνη της καθηγήτριας Θάλειας Δραγώνα ανέλαβε δράσεις που αφορούσαν την παροχή ψυχοκοινωνικής στήριξης, την εκμάθηση της ελληνικής και της αγγλικής γλώσσας, μαθήματα στην τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνιών, τη συμμετοχή σε εργαστήρια οπτικοακουστικής έκφρασης και δημιουργικότητας, την παροχή στοχευμένης γνώσης γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα, την εκπαίδευση στη διαπολιτισμική διαμεσολάβηση και τέλος την ενδυνάμωση τόσο των στελεχών του προγράμματος όσο και εργαζομένων στο προσφυγικό εκτός του προγράμματος. Όλες οι παρεμβάσεις βασίστηκαν πάνω στη μεθοδολογία της έρευνας-δράσης με σκοπό να αποτελέσουν μια αναστοχαστική διερεύνηση της βελτίωσης των κοινωνικών και εκπαιδευτικών πρακτικών προς όφελος των προσφύγων αλλά και της κοινωνίας που τους υποδέχεται.

Στις παρεμβάσεις του ΕΚΠΑ συνεργάστηκαν με πολύ παραγωγικό τρόπο τα Τμήματα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Φιλολογίας και Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας.

Οι περισσότερες δράσεις του ΕΚΠΑ αποτυπώνονται στο Ειδικό Αφιέρωμα του Περιοδικού Ιnternational Journal of Learner Diversity and Identities (2021, vol. 28, issue 2).