Ένα μοναδικό Blended Intensive Program του CIVIS με συντονιστή το Ε.Κ.Π.Α. μετέτρεψε το νησί της Σκιάθου σε πεδίο βιωματικής μάθησης, διαπολιτισμικού διαλόγου και διεθνούς ανταλλαγής γνώσεων μεταξύ φοιτητών και ακαδημαϊκών από την Ευρώπη και την Αφρική.
Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε το εντατικό υβριδικό Πρόγραμμα (CIVIS Blended Intensive Program) του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου CIVIS, με τίτλο: “The Island as Topos in Literature: The example of Alexandros Papadiamantis and the Island of Skiathos”, το οποίο φιλοξενήθηκε στο νησί της Σκιάθου από τις 25 έως τις 29 Μαϊου 2026 σε συνεργασία με το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης και το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, και με την υποστήριξη του Δήμου Σκιάθου.
Η καθηγήτρια Κίρκη Κεφαλέα, CIVIS Hub 2 co-chair, Πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ακαδημαϊκή υπεύθυνη του προγράμματος, η καθηγήτρια Δώρα Αντωνοπούλου, Πρόεδρος του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ, μαζί με τις καθηγήτριες Helena Gonzalez Vaquerido και Maria del Carmen Gonzalez Vazquez από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης και τον καθηγητή Χρήστο Μπιντούδη από το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, συντόνισαν μία εκπαιδευτική δράση που προσεγγίζει μία ευρύτερη θεματική με επίκεντρο το «Νησί στη Λογοτεχνία», εμβαθύνοντας στις ποικίλες εκφάνσεις του από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Παράλληλα οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία μελετήσουν διεξοδικά το λογοτεχνικό έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στο νησί της Σκιάθου, το οποίο αποτελεί πηγή έμπνευσης του συγγραφικού του έργου και να ζήσουν μία μοναδική βιωματική εμπειρία.
Το πρόγραμμα συνδύασε διαδικτυακές διαλέξεις από καταξιωμένους διδάσκοντες με μεγάλη εμπειρία πάνω στο θέμα «Νησί και Λογοτεχνία».
Στο δια ζώσης σκέλος, το πρόγραμμα, εκτός από μαθήματα, συνδύαζε πολιτισμικές ξεναγήσεις και επισκέψεις σε Μονές, στο Κάστρο, στο Σπίτι του Παπαδιαμάντη, στο Σκιαθίτικο σπίτι και σε άλλα μέρη, τα οποία ο μεγάλος συγγραφέας περιγράφει στο έργο του. Οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να ζήσουν την συναρπαστική εμπειρία ενός βιωματικού ταξιδιού.
Οι θεματικές ενότητες περιλάμβαναν τα εξής (ενδεικτικά):
1. Τόπος, Θρησκεία και Λογοτεχνία στο μεσαιωνικό νότιο Αιγαίο
2. Ο Παπαδιαμάντης και διάφορες θεματικές: ήρωες, τοπία, θρησκεία
3. Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι στο παπαδιαμαντικό έργο
4. Ο Παπαδιαμάντης και η σύγκριση με άλλα έργα από την παγκόσμια λογοτεχνία
5. Το νησί και το ταξίδι: εξασκώντας την ουτοπία και τη δυστοπία
6. Το νησί και το ταξίδι: εξασκώντας την πραγματικότητα και την φαντασία
Μία από τις δράσεις ήταν η διοργάνωση σε δημόσιο χώρο, και συγκεκριμένα έξω από το Σπίτι του Παπαδιαμάντη, πολυγλωσσικής ανάγνωσης (σε δέκα διαφορετικές γλώσσες) του ποιήματος του Οδυσσέα Ελύτη «Το Μονόγραμμα» με τη συμμετοχή φοιτητών που έλαβαν μέρος στο πρόγραμμα.
Μία πολυπολιτισμική εμπειρία μάθησης και ακαδημαϊκής συνύπαρξης
Το πρόγραμμα παρακολούθησαν συνολικά 30 φοιτητές και φοιτήτριες, προπτυχιακοί, μεταπτυχιακοί, υποψήφιοι διδάκτορες, από έξι πανεπιστήμια της Ευρώπης και από το ΕΚΠΑ (από τα πανεπιστήμια της Ρώμης, Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, Πανεπιστήμιο του Salzburg, Πανεπιστήμιο του Τübingen, Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου, Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, καθώς και από ένα αφρικάνικο πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο του Sfax -Τυνησία).
Η εμπειρία στο νησί έδωσε στους φοιτητές την ευκαιρία να αναπτύξουν στενότερους δεσμούς τόσο μεταξύ τους όσο και με τους διδάσκοντες καθώς η καθημερινή τους συνύπαρξη από το πρωί έως το βράδυ δημιούργησε κλίμα για ουσιαστικές και εποικοδομητικές συζητήσεις, ενώ παράλληλα προσέφερε στιγμές χαράς, ξεγνοιασιάς και δημιουργικής αλληλεπίδρασης.
Ήταν ένα πρόγραμμα καλά ισορροπημένο με μαθήματα, με επισκέψεις σε Μοναστήρια, Μουσεία, το Κάστρο, και από κοινού γεύματα, στα οποία φοιτητές και διδάσκοντες είχαν την ευκαιρία να κάνουν συναρπαστικές συζητήσεις, ωφέλιμες και για τις δύο πλευρές. Να σημειωθεί ότι πολλές από τις δράσεις με τη συμμετοχή φοιτητών, όπως π.χ. παρουσιάσεις εργασιών, λάμβαναν χώρα σε υπαίθριο χώρο.
Το εν λόγω BIP καλλιέργησε το πνεύμα της ακαδημαϊκής εξωστρέφειας, και δημιούργησε γέφυρες συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών ευρωπαϊκών πανεπιστημίων αλλά ταυτόχρονα μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής, χάρη στη συμμετοχή του πανεπιστημίου του Sfax.
Τέλος, ο Δήμαρχος Σκιάθου, κ. Θοδωρής Τζούμας διοργάνωσε συνάντηση με διδάσκοντες του ΕΚΠΑ, σε μία γόνιμη συζήτηση με τους τοπικούς φορείς του νησιού με σκοπό την επίλυση ζητημάτων της τοπικής κοινότητας σε θέματα εκπαίδευσης και πολιτισμού, με τη δέσμευση και από τις δύο πλευρές, περαιτέρω συνεργασιών στο πλαίσιο Μνημονίου Συνεργασίας που έχει υπογραφεί μεταξύ του ΕΚΠΑ και του Δήμου Σκιάθου.
Η δράση αποτέλεσε μία ουσιαστική ευκαιρία για διεπιστημονική μάθηση, διεθνή ανταλλαγή γνώσεων σε κλίμα υψηλού πολυπολιτισμικού επιπέδου, σε ένα από τα ωραιότερα νησιά του Αιγαίου!
Σε μια εποχή όπου τα πανεπιστήμια καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον κοινωνικό και διεθνή τους ρόλο, η εμπειρία του BIP της Σκιάθου απέδειξε ότι η εκπαίδευση μπορεί να ξεπεράσει τα όρια της αίθουσας διδασκαλίας και να μετατραπεί σε μια ζωντανή εμπειρία πολιτισμού, διαλόγου και συλλογικής δημιουργίας. Μέσα από τη λογοτεχνία, τον τόπο και τη συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών, το CIVIS συνεχίζει να οικοδομεί γέφυρες γνώσης και συνεργασίας, διαμορφώνοντας ένα πραγματικά διεθνές και ανοιχτό πανεπιστήμιο του μέλλοντος.
Ακολουθούν οι δηλώσεις καθηγητών και φοιτητών σχετικά με αυτή τη μοναδική εμπειρία που αποκόμισαν από τη διεξαγωγή του BIP “The Island as Topos in Literature: The example of Alexandros Papadiamantis and the Island of Skiathos”.
