Υποθυρεοειδισμός στην κύηση και οι κίνδυνοι

Άρθρο του Πρύτανη του ΕΚΠΑ, Καθηγητή Μελέτιου-Αθανάσιου Δημόπουλου στα ΝΕΑ

Κατά τη διάρκεια της κύησης παρατηρούνται μια σειρά φυσιολογικών μεταβολών που επηρεάζουν τους δείκτες θυρεοειδικής λειτουργίας, συγκεκριμένα: α) αύξηση των συγκεντρώσεων της χοριακής γοναδοτροπίνης, β) αύξηση των συγκεντρώσεων των οιστρογόνων, γ) ανάπτυξη του πλακούντα, δ) αύξηση του όγκου πλάσματος και 3) αύξηση της νεφρικής κάθαρσης.

Ολες αυτές οι φυσιολογικές μεταβολές μαζί και με την κάλυψη των αναγκών του εμβρύου οδηγούν σε αύξηση της φυσιολογικής παραγωγής της θυροξίνης κατά περίπου 50%. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη συχνή εμφάνιση διαταραχών του θυρεοειδούς αδένα για πρώτη φορά στην κύηση ή την απορρύθμιση γνωστού υποθυρεοειδισμού. Η TSH είναι μια ορμόνη που παράγεται από την υπόφυση και διεγείρει τον θυρεοειδή αδένα να παράγει τις θυρεοειδικές ορμόνες. Πρόκειται για την πιο συχνή και χρήσιμη εξέταση για την εκτίμηση της θυρεοειδικής λειτουργίας. Οι τιμές αναφοράς της TSH είναι διαφορετικές στην κύηση και αλλάζουν ανάλογα με το τρίμηνο. Εχουν ως εξής: Ιο τρίμηνο 0,1-2,5 mU/L, 2ο τρίμηνο 0,2-3 mU/L, 3ο τρίμηνο 0,3-3 mU/L.

Δεν υπάρχει παγκοσμίως συμφωνία για καθολικό έλεγχο (screening) της θυρεοειδικής λειτουργίας των εγκύων, στη χώρα μας όμως είθισται από τους συναδέλφους μαιευτήρες-γυναικολόγους και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Κλινικός υποθυρεοειδισμός (υψηλά επίπεδα TSH και χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών) αφορά 0,3%-0,5% των κυήσεων, υποκλινικός υποθυρεοειδισμός (TSH >4 mU/L αλλά φυσιολογικά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών) αφορά 2%-3% των κυήσεων, ενώ έως και 15% των εγκύων εμφανίζουν TSH >2,5 mU/L. Ο κλινικός υποθυρεοειδισμός έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για αποβολή, προεκλαμψία, σακχαρώδη διαβήτη κύησης, αποκόλληση πλακούντα και πρόωρο τοκετό. Οι κίνδυνοι από τον υποκλινικό υποθυρεοειδισμό είναι λιγότερο σαφείς και αφορούν κυρίως την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Εχει ενδιαφέρον ότι ο εμβρυϊκός θυρεοειδής παράγει θυρεοειδικές ορμόνες από το 2ο τρίμηνο, ενώ υποδοχείς θυροξίνης ανιχνεύονται στον εγκέφαλο ήδη από το Ιο τρίμηνο, που σημαίνει ότι είναι εξαιρετικής σημασίας η έγκαιρη θεραπεία.

Οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν τη θεραπεία με λεβοθυροξίνη σε περίπτωση που τα επίπεδα της TSH είναι εκτός ορίων, ενώ δεν υποστηρίζουν τη θεραπεία όταν μόνο τα θυρεοειδικά αυτοαντισώματα είναι θετικά. Η δόση υποκατάστασης με λεβοθυροξίνη είναι ~ 1,1 μg/kg ημερησίως, ενώ σε περίπτωση γνωστού υποθυρεοειδισμού χρειάζεται 25%-30% αύξηση της δόσης από την 5η-6η εβδομάδα κύησης.