Το ΕΚΠΑ στην πρώτη γραμμή κατά της αφροφοβίας και της ρητορικής μίσους – Ημερίδα παρουσίασης του ευρωπαϊκού έργου AFROEQUALITY

Ημερίδα παρουσίασης του ευρωπαϊκού έργου AFROEQUALITY, με αντικείμενο την αντιμετώπιση της αφροφοβίας, του ρατσισμού και της ρητορικής μίσους, καθώς και την ενδυνάμωση των κοινοτήτων της Αφροδιασποράς μέσω της ψηφιακής συμμετοχής και της ενεργού πολιτειότητας φιλοξένησε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών την Παρασκευή 15 Μαΐου 2026. Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, στο πλαίσιο του έργου «Empowering people of African Descent: Hate Speech, Violence and Racism – Training on Digital Skills and Civic Participation (AFROEQUALITY)», το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα CERV της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Την εκδήλωση άνοιξαν με χαιρετισμούς η Αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών Υποθέσεων του ΕΚΠΑ, Καθηγήτρια Σοφία Παπαϊωάννου, η Γενική Γραμματέας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Κατερίνα Πατσογιάννη και ο Μιχάλης Αφολαγιάν από το Πολιτιστικό Κέντρο ANASA, οι οποίοι ανέδειξαν τη σημασία της καταπολέμησης των διακρίσεων, της προώθησης της ισότητας και της ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής μέσα από τη συνεργασία πανεπιστημίων, θεσμών και κοινοτήτων της κοινωνίας των πολιτών.

Στο κεντρικό μέρος της ημερίδας παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα και οι δράσεις του έργου AFROEQUALITY από τους εταίρους της σύμπραξης. Η Καθηγήτρια και Πρόεδρος του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ και επιστημονική υπεύθυνη του έργου Λίζα Τσαλίκη παρουσίασε τα βασικά ευρήματα της έρευνας με τίτλο «Αναγνωρίζοντας το λευκό προνόμιο», δίνοντας έμφαση στις μορφές θεσμικού και καθημερινού ρατσισμού που βιώνουν τα μέλη της Αφροδιασποράς στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία. Παράλληλα, ο Mohamed Bashir Omar από τον οργανισμό CESIE ανέπτυξε τις συνεργατικές δράσεις που υλοποιήθηκαν με κοινότητες της Αφροδιασποράς στις τρεις χώρες, ενώ η Γιώτα Αρβανίτη από το SCI-Hellas παρουσίασε τα συμπεράσματα των δράσεων διαπολιτισμικότητας στην Ελλάδα. Η Μαρίνα Νάτσια από τη CONVERGENCE ανέδειξε την ανάπτυξη της εφαρμογής AFROEQUALITY App, μιας διαδραστικής ψηφιακής εφαρμογής ενδυνάμωσης που αξιοποιεί κοινωνικο-τεχνολογικά εργαλεία για την προώθηση της διαφορετικότητας και της συμπερίληψης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η στρογγυλή τράπεζα που ακολούθησε με θέμα τις συνεχιζόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινότητες της Αφροδιασποράς στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία και την ανάγκη διαμόρφωσης πολιτικών καταπολέμησης του δομικού ρατσισμού και της αφροφοβίας. Στη συζήτηση συμμετείχαν εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής κοινότητας, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και μέλη της Αφροδιασποράς, οι οποίοι ανέδειξαν την ανάγκη δημιουργίας συμπεριληπτικών δημόσιων πολιτικών και ασφαλών χώρων έκφρασης και συμμετοχής.

Το έργο AFROEQUALITY, το οποίο συντονίζεται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με τις οργανώσεις CONVERGENCE (SYGKLISI), CESIE, SCI Hellas και την εταιρεία InStrategies, εστιάζει στην κατανόηση της κοινωνικής ένταξης και της πολιτισμικής ταυτότητας των κοινοτήτων της Αφροδιασποράς, στην καταπολέμηση της αφροφοβίας και των φυλετικών διακρίσεων και στην προώθηση της ισότητας των φύλων και της ενεργού συμμετοχής στα κοινά.

Στο πλαίσιο του έργου πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη έρευνα στις τρεις συμμετέχουσες χώρες, η οποία περιλάμβανε συγκριτική μελέτη για τα ρατσιστικά περιστατικά και τις σχετικές νομοθεσίες, ηλεκτρονική έρευνα με 416 συμμετοχές, ομάδες εστίασης με μέλη της Αφροδιασποράς, στρογγυλές τράπεζες με εκπροσώπους θεσμών και οργανώσεων, καθώς και ανάλυση διαδικτυακών μέσων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τον εντοπισμό περιστατικών ρητορικής μίσους και φυλετικών διακρίσεων.

Τα ευρήματα της έρευνας ανέδειξαν την ύπαρξη θεσμικού και καθημερινού ρατσισμού, τα εμπόδια που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα μέλη της Αφροδιασποράς στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, τη στέγαση και τις υπηρεσίες υγείας, καθώς και τη διάδοση στερεοτυπικών αφηγήσεων στα μέσα ενημέρωσης και στον ψηφιακό δημόσιο λόγο. Επισημάνθηκε επίσης η ανάγκη ενίσχυσης ασφαλών μηχανισμών καταγγελίας περιστατικών ρατσισμού και η προώθηση πολιτικών που ενδυναμώνουν την κοινωνική και πολιτική συμμετοχή των κοινοτήτων της Αφροδιασποράς.

Σημαντικό μέρος του έργου αποτέλεσαν οι συνεργατικές εκπαιδευτικές δράσεις που υλοποιήθηκαν στις τρεις χώρες με τη συμμετοχή συνολικά 179 ατόμων. Οι δράσεις επικεντρώθηκαν σε ζητήματα πολιτισμικής ταυτότητας, διαπολιτισμικού διαλόγου, ανθρώπινων δικαιωμάτων, αναπαράστασης στα μέσα ενημέρωσης και αντιμετώπισης της ρητορικής μίσους μέσω εναλλακτικών αφηγήσεων και δημιουργικών πρακτικών.

Παράλληλα, το έργο αναπτύσσει την εφαρμογή AFROEQUALITY App, ένα διαδραστικό ψηφιακό εργαλείο ενδυνάμωσης που αξιοποιεί στοιχεία βιωματικής μάθησης και συμμετοχικών πρακτικών για την προώθηση της πολιτισμικής ταυτότητας, της διαπολιτισμικότητας και της κοινωνικής συμμετοχής. Επιπλέον, στο πλαίσιο της διάχυσης των αποτελεσμάτων του έργου, υλοποιούνται δράσεις ενημέρωσης και αναπτύσσονται Κείμενα Χάραξης Πολιτικών (Policy Briefs), με στόχο την ενίσχυση της δημόσιας συζήτησης και τη διαμόρφωση πολιτικών κατά των διακρίσεων και του δομικού ρατσισμού.