Η συμμετοχή του ΕΚΠΑ στη διεθνή ερευνητική δράση AERoGELS COST Action συνέβαλε στην ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών των αεροπηκτωμάτων, από τη βιοϊατρική, το περιβάλλον και τις πράσινες τεχνολογίες έως τη βιώσιμη διατροφή. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το AiryBerry, ένα καινοτόμο τρόφιμο που αναπτύχθηκε στο Τμήμα Χημείας του ΕΚΠΑ και έχει ήδη κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.
Τα αεροπηκτώματα (aerogels) συγκαταλέγονται στα ελαφρύτερα πορώδη υλικά στον κόσμο. Αν και είναι ευρέως γνωστά για τις εξαιρετικές θερμομονωτικές τους ιδιότητες και τις εφαρμογές τους στις κατασκευές και στη βιομηχανική μόνωση, η διεθνής ερευνητική συνεργασία στο πλαίσιο της AERoGELS COST Action ανέδειξε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα δυνατοτήτων: από βιοϊατρικές και περιβαλλοντικές εφαρμογές και βιώσιμες μεθόδους παραγωγής μέχρι νέα λειτουργικά τρόφιμα. Στη Δράση συμμετείχαν περίπου 600 ερευνητές από 47 χώρες, δημιουργώντας ένα ισχυρό διεθνές δίκτυο που συνέβαλε καθοριστικά στην ανάδειξη των αεροπηκτωμάτων στη διεθνή ερευνητική ατζέντα.
AiryBerry: όταν τα αεροπηκτώματα συναντούν τη βιώσιμη διατροφή
Μία από τις πλέον πρωτότυπες εφαρμογές που προέκυψαν από αυτή την ερευνητική δραστηριότητα αφορά έναν εντελώς διαφορετικό τομέα: τα τρόφιμα. Αξιοποιώντας πλεονάζοντα φρούτα και παραπροϊόντα της βιομηχανίας τροφίμων, η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε βρώσιμα αεροπηκτώματα και δημιούργησε το AiryBerry, ένα ελαφρύ και θρεπτικό σνακ με μεγάλη διάρκεια ζωής. Η προσέγγιση συνδυάζει την επιστήμη των υλικών με τη χημεία τροφίμων και τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, μετατρέποντας πρώτες ύλες που διαφορετικά θα μπορούσαν να παραμείνουν αναξιοποίητες σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Στο πλαίσιο δημόσιας εκδήλωσης γευσιγνωσίας στην Αθήνα, σεφ, ειδικοί της διατροφής και εκπρόσωποι της βιομηχανίας τροφίμων είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν εκδοχές του AiryBerry με φράουλα, καφέ και βρώμη, γνωρίζοντας από κοντά τη διαφορετική υφή και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προϊόντος.
Η συγκεκριμένη εφεύρεση αναπτύχθηκε από το τμήμα Χημείας και συγκεκριμένα από την Καθηγήτρια Πατρίνα Παρασκευοπούλου, τον Αναπληρωτή Καθηγητή Βασίλη Βαλδραμίδη, την Επίκουρη Καθηγήτρια Μαριλένα Δασενάκη, τους Μεταδιδακτορικούς ερευνητές Ελένη Κόλλια και Γρηγόριο Ραπτόπουλο, τους μεταπτυχιακούς φοιτητές Αικατερίνη Ανδρέου, Learda Avdylaj, Απόστολο Καπλάνη, Άννα Κοψαχείλη, Αρτεμις Μαστροθεοδωράκη, Αρτεμισία Ζώη, Αθηνά Μαρία Ζώη, Ευαγγελία Σιγάλα, Κυριακή-Βαρβάρα Βουρλιωτάκη και την προπτυχιακή φοιτήτρια Γεωργία Πράπα.
Η πρώτη σημαντική διάκριση που έφερε το AiryBerry στο ΕΚΠΑ ήταν το 3ο βραβείο στον εθνικό διαγωνισμό ECOTROPHELIA 2023, όπου παρουσιάστηκε το καινοτόμο προϊόν. Η επιτυχία αυτή ανέδειξε όχι μόνο την επιστημονική και τεχνολογική καινοτομία πίσω από το AiryBerry, αλλά και τη σημασία της σύνδεσης της πανεπιστημιακής έρευνας με τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων, την αξιοποίηση παραπροϊόντων και την επιχειρηματικότητα.
Η τεχνολογία έχει λάβει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας από τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ) με αριθμό GR1011097 και τίτλο «Ready-to-eat shelf-stable food compositions based on aerogel and xerogel technology» και έχει γίνει επέκταση της αρχικής αίτησης σε PCT στον World Intellectual Property Organization (WIPO) με αριθμό δημοσίευσης WO2026027585A1.
Η διεθνής απήχηση της ερευνητικής δραστηριότητας αποτυπώνεται και στην πρόσφατη δημοσίευση της COST Association με τίτλο “AEROGELS: From Airy Ideas to Real-World Impact”, στην οποία το AiryBerry παρουσιάζεται ως ένα από τα σημαντικά αποτελέσματα της AERoGELS COST Action και του COST Innovators Grant ECO-AEROGELS. Η δημοσίευση αναδεικνύει τη συμβολή του ΕΚΠΑ στην ανάπτυξη της συγκεκριμένης καινοτομίας, καθώς και τη δυναμική αξιοποίησης των αεροπηκτωμάτων για τη δημιουργία βιώσιμων και καινοτόμων τροφίμων.
Η περίπτωση του AiryBerry αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η διεθνής επιστημονική συνεργασία, η έρευνα στο ΕΚΠΑ και η ενεργός συμμετοχή νέων επιστημόνων και φοιτητών μπορούν να μετατρέψουν ένα προηγμένο υλικό σε μία απτή καινοτομία με περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.
Το εγχείρημα πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Μονάδας Αρχιμήδης του ΕΚΠΑ, η οποία θα συνεχίσει να βρίσκεται στο πλευρό των ερευνητών του Πανεπιστημίου, συμβάλλοντας στην προστασία της διανοητικής τους ιδιοκτησίας και στην αξιοποίηση των ερευνητικών τους αποτελεσμάτων!
