Ο «Φύλαξ» είναι ο νέος ήρωας-μασκότ της Ειδικής Γραμματείας του Υπουργείου Εσωτερικών για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς. Μέσα από τη δύναμη της αφήγησης και της φαντασίας, φιλοδοξεί να φέρει τα παιδιά πιο κοντά σε αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα της φιλοζωικής αγωγής αλλά και της ευρύτερης κοινωνικής και ηθικής τους ανάπτυξης, όπως τη φροντίδα, την υπευθυνότητα, την ενσυναίσθηση, τον σεβασμό, την αλληλεγγύη και, πρωτίστως, την καλοσύνη απέναντι σε κάθε μορφή ζωής.
Στο βιβλίο, «Φύλαξ – Έτσι άρχισαν όλα!», τα παιδιά ανακαλύπτουν πώς γεννήθηκε ο ήρωας και τον ακολουθούν στην πρώτη του αποστολή. Η αφήγηση τα καλεί να αναγνωρίσουν πότε ένα ζώο βρίσκεται σε κίνδυνο, να αντιληφθούν ότι η αδιαφορία έχει συνέπειες και να αναρωτηθούν τι μπορούν να κάνουν τα ίδια για να βοηθήσουν. Έτσι, η φιλοζωική αγωγή δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων, αλλά επιδιώκει τη μετάβαση από το «γνωρίζω» στο «νοιάζομαι» και από το «νοιάζομαι» στο «δρω». Σε αυτή τη μετάβαση καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η φαντασία. Ο «Φύλαξ» αποτελεί ένα θετικό πρότυπο που δεν αντλεί τη δύναμή του από την υπεροχή, αλλά από την ικανότητά του να παρατηρεί, να συμπονά, να μη μένει αμέτοχος και να αναλαμβάνει ευθύνη απέναντι σε όποιον βρίσκεται σε ανάγκη. Έτσι, μέσα στον ασφαλή συμβολικό κόσμο της ιστορίας, το παιδί μπορεί να μετακινηθεί από τη θέση του απλού παρατηρητή, να δει μια κατάσταση από την οπτική του άλλου και να αναρωτηθεί: «Τι θα έκανα εγώ;». Η φαντασία γίνεται έτσι παιδαγωγικός μηχανισμός που συνδέει το συναίσθημα με τη σκέψη και τη σκέψη με την υπεύθυνη πράξη.
Στην αφετηρία της δημιουργίας τού «Φύλαξ» βρίσκεται το όραμα του Ειδικού Γραμματέα για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς, Νίκου Χρυσάκη, για μια μασκότ που θα έφερνε τα παιδιά πιο κοντά στην προστασία και στον σεβασμό των ζώων. Το όραμα αυτό συνάντησε τη δημιουργική ματιά της συγγραφέας και εικονογράφου Λιάνας Δενεζάκη, η οποία έδωσε στον «Φύλαξ» μορφή και αφηγηματική ταυτότητα δημιουργώντας τον παραμυθένιο κόσμο του. Ο «Φύλαξ» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ως κεντρικό πρόσωπο της πρωτοβουλίας «Δημιουργούμε τη Γενιά της Καλοσύνης». Η έννοια αυτή συμπυκνώνει και τον παιδαγωγικό προσανατολισμό του εγχειρήματος: μια γενιά παιδιών που δεν αρκείται να γνωρίζει τι είναι σωστό, αλλά μαθαίνει να μετατρέπει την ενσυναίσθηση σε πράξη και να αναλαμβάνει ενεργό ρόλο απέναντι σε ό,τι χρειάζεται προστασία.
Η ψυχοπαιδαγωγική διάσταση του εγχειρήματος διαμορφώθηκε με τη συμβολή συντελεστών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Την παιδαγωγική επιμέλεια του βιβλίου είχε η Δρ. Ζωή Κρόκου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ και την επιστημονική υποστήριξη της έκδοσης παρείχε το Ερευνητικό Ινστιτούτο Συμπερίληψης, Πολιτειότητας και Ψυχικής Υγείας/ΣΥ.ΠΟ.Ψ.Υ. του ΕΚΠΑ υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή Ψυχολογίας Αλέξανδρου-Σταμάτιου Αντωνίου. Στόχος είναι ο «Φύλαξ» να λειτουργήσει όχι μόνο ως αναγνωστική εμπειρία αλλά και ως αφετηρία διαλόγου, δημιουργικών δραστηριοτήτων και βιωματικών δράσεων όσον αφορά τη φιλοζωία, τη φροντίδα και την κοινωνική ευθύνη.
Παράλληλα, ο «Φύλαξ» συνδέεται με μια ευρύτερη πρωτοβουλία για την ανάδειξη της φαντασίας ως παιδαγωγικής και κοινωνικής δύναμης. Ο Α.-Σ. Αντωνίου, η Ζ. Κρόκου και η Λ. Δενεζάκη αποτελούν την Οργανωτική Επιτροπή της πρωτοβουλίας για την καθιέρωση της 29ης Απριλίου ως Πανελλήνιας Ημέρας Φαντασίας, με απώτερο στόχο την αναγνώρισή της ως Παγκόσμιας Ημέρας Φαντασίας. Η πρόταση παρουσιάστηκε στο ΕΚΠΑ στις 29 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο της επιστημονικής ημερίδας «Προς μια αντιρρόπηση της ΑΙ: Η φαντασία ως εναλλακτική;». Στην προοπτική αυτή, ο «Φύλαξ» μπορεί να λειτουργήσει ως Πρεσβευτής της Ημέρας Φαντασίας και ως κοινό σημείο αναφοράς για τα «Σχολεία Φαντασίας», συνδέοντας τη φαντασία, τη φιλοζωία και την υπεύθυνη δράση. Η παιδαγωγική του δύναμη συμπυκνώνεται σε μια απλή αλλά ουσιαστική πορεία: φαντάζομαι – αισθάνομαι – νοιάζομαι – αναλαμβάνω ευθύνη – δρω.
Συνεπώς, ο «Φύλαξ» υπερβαίνει τα όρια μιας ιστορίας για την προστασία των ζώων και καθίσταται φορέας ενός ευρύτερου μηνύματος ότι δηλαδή η καλοσύνη δεν αποτελεί απλώς συναίσθημα αλλά συνειδητή στάση απέναντι στη ζωή και ότι ακόμη και μια μικρή πράξη φροντίδας μπορεί να έχει σημασία. Γιατί η εκπαίδευση στην καλοσύνη αφορά, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε να συνυπάρχουμε σε μια κοινωνία αξιών.
