Ελληνικά ΑΕΙ σε Ευρωπαϊκές Συμμαχίες: Χαρτογραφώντας τα επόμενα βήματα στον εθνικό ακαδημαϊκό διάλογο

Μετά την ιδιαίτερα επιτυχημένη περσινή εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), η φετινή ημερίδα με τίτλο «Ελληνικά ΑΕΙ σε Ευρωπαϊκές Συμμαχίες: Προκλήσεις και Επόμενα Βήματα» επέστρεψε δυναμικά στο ΕΚΠΑ, συγκεντρώνοντας πάνω από 50 εκπροσώπους του ακαδημαϊκού χώρου, θεσμικούς φορείς και μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας για μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από την πορεία και τις προοπτικές των 15 ελληνικών πανεπιστημίων στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Πανεπιστημιακών Συμμαχιών. Με τη συμμετοχή του ΥΠΑΙΘΑ, της ΕΘΑΑΕ, του ΙΚΥ και εκπροσώπων όλων των ελληνικών πανεπιστημίων που εντάσσονται σε Ευρωπαϊκές Πανεπιστημιακές Συμμαχίες, η εκδήλωση επιβεβαίωσε ότι ο εθνικός διάλογος για το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποκτά πλέον σταθερή θεσμική αναφορά.

Νέα προγράμματα, νέες προκλήσεις – Το Ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό τοπίο αλλάζει

Στις θεματικές ενότητες των συνεδριών αναδείχθηκαν οι κρίσιμες παράμετροι που καθορίζουν το μέλλον της ευρωπαϊκής πανεπιστημιακής ολοκλήρωσης: η σύσταση κοινών προγραμμάτων σπουδών (Bachelor, Master, BIPs), η πιστοποίησή τους, η ανάπτυξη micro–credentials, καθώς και η συγκρότηση κοινών ερευνητικών υποδομών και κέντρων αριστείας.

Η παρουσίαση των δράσεων του CIVIS έθεσε το τρίπτυχο των μεγάλων προκλήσεων: βιωσιμότητα, συμμετοχή και ευρωπαϊκή πιστοποίηση με αντίστοιχα παραδείγματα από το EURECA–PRO, το EU–CONEXUS, το EMERGE και το EUonAIR που κατέδειξαν ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ανάπτυξης συμπράξεων οι οποίες διαμορφώνουν κοινά curricula, πειραματίζονται με υβριδικά σχήματα μάθησης, δημιουργούν ευρωπαϊκά pathways και προωθούν καινοτόμες πρακτικές, όπως το «my AI university».

Στο επίκεντρο του διαλόγου τέθηκαν επίσης τα θέματα πιστοποίησης: από τη διπλή διαδικασία εθνικής και ευρωπαϊκής πιστοποίησης έως τις τεχνικές απαιτήσεις των consortium agreements και τα εργαλεία αξιολόγησης από τα commissions των συμμαχιών. Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν την ανάγκη για ενιαίο εθνικό πλαίσιο σχετικά με τα micro–credentials, το Europass wallet και την αναγνώριση των ECTS. 

Διοίκηση, δικτύωση, βιωσιμότητα: Η «αθέατη εργασία» των συμμαχιών

Ένα μεγάλο μέρος των συζητήσεων επικεντρώθηκε στο πώς οι συμμαχίες ενσωματώνονται οργανικά στα ελληνικά πανεπιστήμια. Παρουσιάστηκαν καλές πρακτικές από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, που έχει διαμορφώσει ολοκληρωμένο σύστημα reporting με μηνιαίες αναφορές, συναντήσεις management boards και δομές για επικοινωνία και project development.

Αντίστοιχα, το ΕΚΠΑ ανέδειξε την απαιτητική διαδικασία τεκμηρίωσης των lump sums: την ανάγκη για σαφή περιγραφή του impact, την πιστοποίηση της συνεισφοράς κάθε ιδρύματος στην εκάστοτε συμμαχία, τον ορθό σχεδιασμό των KPIs και την καταγραφή των αποκλίσεων. Η ακρίβεια αυτή είναι αναγκαία τόσο για τη χρηματοδότηση όσο και για την αξιολόγηση της μετασχηματιστικής ισχύος των συμμαχιών.

Κοινός τόπος όλων των παρεμβάσεων ήταν η ανάγκη για μια ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα για τα ελληνικά πανεπιστήμια που συμμετέχουν σε συμμαχίες, καθώς και η διαμόρφωση στρατηγικού σχεδίου για το Digital Campus – από την καταγραφή ερευνητών έως την ενσωμάτωση των μαθημάτων και των κινητικοτήτων.

Το αποτύπωμα και η προοπτική: Προς ένα νέο Ευρωπαϊκό μοντέλο Ανώτατης Εκπαίδευσης

Η συζήτηση στο ΕΚΠΑ ανέδειξε ότι τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια συνιστούν νέο παράδειγμα οργάνωσης, διακυβέρνησης και συνεργασίας. Απαιτούν χρόνο, ενσωμάτωση, συμμετοχικότητα και σταδιακή κινητοποίηση της ακαδημαϊκής κοινότητας. Παράλληλα, προσφέρουν προστιθέμενη αξία: ενίσχυση της έρευνας, περισσότερες ευκαιρίες κινητικότητας, σύγχρονα εκπαιδευτικά εργαλεία και ισχυρότερη διεθνή παρουσία. Παράλληλα τοποθετεί τα Ελληνικά Δημόσια Πανεπιστήμια στο σημείο σχεδιασμού των Ευρωπαϊκών πολιτικών για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ως ενεργούς εταίρους και συνδιαμορφωτές.

Όπως επεσήμανε η Αντιπρύτανις του ΕΚΠΑ και επιστημονική υπεύθυνη του Ιδρύματος στην Ευρωπαϊκή Πανεπιστημιακή Συμμαχία CIVIS, Καθηγήτρια Σοφία Παπαϊωάννου, «η ουσιαστική παρουσία των Ελληνικών Πανεπιστημίων στις Ευρωπαϊκές πανεπιστημιακές συμμαχίες συνιστά στρατηγική επιλογή με μακροπρόθεσμη ακαδημαϊκή, ερευνητική και θεσμική σημασία. Μέσα από τη συμμετοχή τους σε διακρατικά δίκτυα συνεργασίας, τα ελληνικά ΑΕΙ ενισχύουν τη διεθνή τους ορατότητα, συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και συνδέουν τη μακραίωνη πνευματική τους παράδοση με τις σύγχρονες επιστημονικές και παιδαγωγικές προκλήσεις. Οι συμμαχίες αυτές λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές γνώσης και καινοτομίας, διευκολύνοντας την ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων σπουδών και την από κοινού παραγωγή έρευνας υψηλού επιπέδου. Παράλληλα, προσφέρουν στα Ελληνικά Πανεπιστήμια τη δυνατότητα να συμμετέχουν ισότιμα στον ευρωπαϊκό ακαδημαϊκό διάλογο, να ενισχύσουν την εξωστρέφειά τους και να διασφαλίσουν τη βιώσιμη αναβάθμιση του ρόλου τους σε ένα ανταγωνιστικό και διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.»

Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με την ομόφωνη απόφαση του συνόλου των συμμετεχόντων ως προς δύο καθοριστικά επόμενα βήματα, τα οποία θα διαμορφώσουν τη συνέχιση των δράσεων: αφενός, την εντατικοποίηση της σύνδεσης και της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων–μελών των Ευρωπαϊκών Συμμαχιών και του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων· αφετέρου, τον προγραμματισμό συναντήσεων τόσο στο πλαίσιο των επερχόμενων Συνόδων όσο και ενόψει της διοργάνωσης της επόμενης ημερίδας μέσα στο προσεχές εξάμηνο.

Η 2η Ημερίδα δεν ήταν απλώς μία ακόμη εκδήλωση. Ήταν βήμα ουσιαστικής ανταλλαγής, χώρος σύγκλισης εμπειριών και αφετηρία για τις επόμενες στρατηγικές αποφάσεις που θα διαμορφώσουν το μέλλον της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης στην Ευρώπη.

Εκ μέρους του γραφείου CIVIS στο Ε.Κ.Π.Α