Σεισμός Θεσπρωτίας – Εργαστήριο Σεισμολογίας

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, μέσω του Εργαστηρίου Σεισμολογίας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος (Διευθυντής Καθηγητής Γεώργιος Καβύρης, Μέλος της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων ΕΚΠΑ), παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την εξέλιξη της σεισμικής δραστηριότητας στη Λεπτοκαρυά Θεσπρωτίας.

Στις 8 Μαρτίου 2026, 05:32:32 τοπική ώρα (03:32:32 UTC) εκδηλώθηκε σεισμός μεγέθους M_L=5.3 με επίκεντρο 19.5 χλμ. δυτικά των Ιωαννίνων, πλησίον της Λεπτοκαρυάς Θεσπρωτίας, σε μικρό εστιακό βάθος (Εικόνα 1). Η μέγιστη ένταση εκτιμάται περίπου στο V της κλίμακας MMI. Περίπου τέσσερα (4) λεπτά αργότερα, στις 05:36:30 τοπική ώρα (03:36:30 UTC) εκδηλώθηκε μετασεισμός μεγέθους M_L=4.7 στον ίδιο εστιακό χώρο.

Εικόνα 1. Χειρακτική (manual) επίλυση σεισμικών παραμέτρων από το ΕΣ-ΕΚΠΑ (κλικ εδώ για λεπτομέρειες).

Πιθανόν ο σεισμός M_L=5.3 να είναι ο κύριος σεισμός, καθώς συνοδεύεται από πλούσια μετασεισμική ακολουθία (Εικόνα 2), και από έναν μεγάλο μετασεισμό με μέγεθος εντός των αναμενόμενων τυπικών τιμών, σε σχέση με το μέγεθος του θεωρούμενου κύριου σεισμού. Τα μεγέθη των υπόλοιπων μετασεισμών που έχουν εντοπιστεί έως τις 22:20 (τοπική ώρα) κυμαίνονται από 1.6 μέχρι 3.6, με συνολικά 9 σεισμούς με μεγέθη 3.0≤M_L≤3.6. Στην ίδια περιοχή είχε εμφανιστεί μικροσεισμική δραστηριότητα από τις αρχές του έτους, η οποία θα μπορούσε πλέον να χαρακτηριστεί ως προσεισμική. Επομένως, πρόκειται για μια κλασική ακολουθία προσεισμών, κύριου σεισμού και μετασεισμών, με τη μετασεισμική δραστηριότητα να εξελίσσεται φυσιολογικά. Ο μεγαλύτερος προσεισμός είχε μέγεθος M_L=2.9 και εκδηλώθηκε στις 13/2/2026.

Σύμφωνα με τις αναρτημένες λύσεις τανυστών σεισμικής ροπής στο CSEM-EMSC (Εικόνα 3), ο μηχανισμός γένεσης του σεισμού είναι οριζόντιας ολίσθησης, δηλαδή η διάρρηξη έλαβε χώρα σε ένα υποκατακόρυφο ρήγμα στο οποίο τα δύο ρηξιτεμάχη του φλοιού κινούνται οριζοντίως το ένα σε σχέση με το άλλο, με ελάχιστη κατακόρυφη συνιστώσα. Ανάλογου τύπου ρήγματα είναι εκείνα της ζώνης Λευκάδας – Κεφαλονιάς, της Βόρειας Ανατολίας καθώς και το ρήγμα του Αγίου Ανδρέα στην Καλιφόρνια των Ηνωμένων Πολιτειών, χωρίς φυσικά να μπορούν να συγκριθούν τα μεγέθη.

Εικόνα 2. Χάρτης σεισμικών επικέντρων για την 8/3/2026, όπως έχει διαμορφωθεί έως τις 22:20 (τοπική ώρα) της ίδιας ημέρας. Απεικονίζονται: ο σεισμός M_L=5.3 (μεγάλο αστέρι), ο μεγαλύτερος μετασεισμός M_L=4.7 (μικρό αστέρι), μικρότεροι μετασεισμοί (κύκλοι) και χαρτογραφημένα ρήγματα της περιοχής από τη βάση NOAFAULTS 7.0 (γραμμές με χρώματα ανάλογα με την κινηματική του ρήγματος).

Εικόνα 3. Αναρτημένες λύσεις μηχανισμών γένεσης στον ιστότοπο του CSEM-EMSC (link). Τα εκτιμώμενα μεγέθη σεισμικής ροπής (M_w) κυμαίνονται από 5.4 έως 5.6.

Τα δύο ορικά επίπεδα του μηχανισμού γένεσης βρίσκονται σε διευθύνσεις Β-Ν (δεξιόστροφη ολίσθηση) και Α-Δ (αριστερόστροφη ολίσθηση). Τα χαρτογραφημένα ρήγματα στην επικεντρική περιοχή, σύμφωνα με τη βάση NOAFAULTS 7.0 (Ganas, 2025) (Εικόνα 2), είναι ανάστροφα σε διεύθυνση ΒΒΔ-ΝΝΑ, ενώ υπάρχουν και δομές αριστερόστροφης οριζόντιας ολίσθησης σε διεύθυνση ΔΒΔ-ΑΝΑ, όπως το ρήγμα Νεροχωρίου-Βροσίνας που είναι συμβατό με τον μηχανισμό γένεσης του σεισμού M_L=5.3.

Εικόνα 4. Επίκεντρα σεισμών της ενόργανης περιόδου 1900-2019, από τον κατάλογο των Makropoulos et al. (2012), με επέκτασή του έως το 2019. Σημειώνονται με ετικέτες οι σεισμοί με μέγεθος M_w≥5.4 στην περιοχή ενδιαφέροντος. Το επίκεντρο του σεισμού M_L=5.3 της 8/3/2026 σημειώνεται με κόκκινο τετράγωνο. Τα χαρτογραφημένα ρήγματα της περιοχής είναι από τη βάση NOAFAULTS 7.0.

Η περιοχή που ενεργοποιήθηκε έχει δώσει και στο παρελθόν παρόμοιου μεγέθους σεισμούς. Συγκεκριμένα, είχαν σημειωθεί σεισμοί μεγέθους 5.8 το 1919, 5.6 το 1969, και 5.4 το 2016. Για τους σεισμούς του 1919 και του 1969 δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για το επίκεντρο, αλλά ο σεισμός του 2016 εκδηλώθηκε περίπου 8.5 χλμ. ΑΒΑ από τον σεισμό της 8^ης Μαρτίου 2026 (Εικόνα 4).

Από τα στοιχεία της ιστορικής σεισμικότητας στην Ευρωπαϊκή βάση SHEEC (1000-1899) προκύπτει ότι στο παρελθόν στην ευρύτερη περιοχή έχουν εκδηλωθεί σεισμοί με μεγέθη που φτάνουν το 6.4-6.5, ωστόσο με μεγάλη αβεβαιότητα ως προς τα μεγέθη και τις θέσεις των επικέντρων (Εικόνα 5).

Εικόνα 5. Επίκεντρα σεισμών της ιστορικής περιόδου 1000-1899, από τον κατάλογο SHEEC (Stucchi et al., 2013). Σημειώνονται με ετικέτες οι χρονολογίες και τα μεγέθη των σεισμών. Το επίκεντρο του σεισμού M_L=5.3 της 8/3/2026 σημειώνεται με αστέρι. Τα χαρτογραφημένα ρήγματα της περιοχής είναι από τη βάση NOAFAULTS 7.0.

Σεισμοί όπως αυτός της 8^ης Μαρτίου 2026 είναι συχνοί στον ελλαδικό χώρο, και η ανησυχία προκλήθηκε κυρίως επειδή το επίκεντρο βρισκόταν κοντά σε κατοικημένες περιοχές, συγκεκριμένα τη Λεπτοκαρυά Θεσπρωτίας και τα Ιωάννινα. Αν ο σεισμός είχε σημειωθεί στη θάλασσα, πιθανότατα δεν θα είχε προκαλέσει ιδιαίτερη συζήτηση, όπως συμβαίνει με πολλούς αντίστοιχους σεισμούς που καταγράφονται συχνά.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Ganas, A., 2025. NOAFAULTS KMZ layer Version 7.0 (version 7.0) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.16728922

Makropoulos, K., Kaviris, G., Kouskouna, V., 2012. An updated and extended earthquake catalogue for Greece and adjacent areas since 1900. Nat. Hazards Earth Syst. Sci. 12, 1425–1430. https://doi.org/10.5194/nhess-12-1425-2012

Stucchi, M., Rovida, A., Gomez Capera, A.A., Alexandre, P., Camelbeeck, T., Demircioglu, M.B., Gasperini, P., Kouskouna, V., Musson, R.M.W., Radulian, M., Sesetyan, K., Vilanova, S., Baumont, D., Bungum, H., Fäh, D., Lenhardt, W., Makropoulos, K., Martinez Solares, J.M., Scotti, O., Živčić, M., Albini, P., Batllo, J., Papaioannou, C., Tatevossian, R., Locati, M., Meletti, C., Viganò, D., Giardini, D., 2013. The SHARE European Earthquake Catalogue (SHEEC) 1000-1899. J. Seismol. 17, 523–544. https://doi.org/10.1007/s10950-012-9335-2