Με κεντρικό στόχο την προστασία της βιοποικιλότητας με την ανάδειξη, παράλληλα, της πολιτιστικής κληρονομιάς υπογράφηκε Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, για την εκπόνηση του ερευνητικού έργου «Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους – ΒΙΑΣ ΙΙ».
Την σύμβαση υπέγραψαν η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Ν. Παπασταύρου, ο Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, ο Πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης και ο Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής κ. Κωνσταντίνος Τριάντης. Εκ μέρους του Πανεπιστημίου Αθηνών συνυπέγραψε και ο Αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας και Πρόεδρος της Επιτροπής Ερευνών Καθηγητής Ευστάθιος Ευσταθόπουλος ενώ συμμετείχε, επίσης, και ο Καθηγητής του Τμήματος Βιολογίας Παναγιώτης Παφίλης, Επιστημονικός Υπεύθυνος του έργου για το Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η σύμβαση αυτή έρχεται σε συνέχεια του έργου ΒΙΑΣ Ι, το οποίο ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των αρχαιολογικών χώρων στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, καταγράφοντας σε 20 εμβληματικούς χώρους περισσότερα από 10.460 είδη ζώων και φυτών, πολλά εκ των οποίων σε περιοχές χαρακτηρισμένες ως Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ή ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000.
Το ΒΙΑΣ ΙΙ διευρύνει αυτήν την καινοτόμο σε παγκόσμιο επίπεδο προσέγγιση, με έρευνα σε 35 αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την Ελλάδα, συνδυάζοντας την καταγραφή της χλωρίδας και πανίδας με τη μελέτη ιστορικών, αρχαιολογικών και φιλολογικών πηγών. Στόχος είναι να αναδειχθεί η εξέλιξη της βιοποικιλότητας στο πέρασμα του χρόνου, καθώς και η στενή σχέση της με τις ανθρώπινες κοινωνίες.
Ο ερευνητικός χαρακτήρας του έργου στηρίζεται:
– στη διεπιστημονική συνεργασία βιολογίας, αρχαιολογίας, ιστορίας και περιβαλλοντικής έρευνας,
– στην αξιοποίηση πηγών όπως αρχαία κείμενα, επιγραφές, νομισματική εικονογραφία, εικονογραφικές μαρτυρίες, καθώς και αρχαιοβοτανικά και ζωοαρχαιολογικά δεδομένα,
– στην αποτύπωση της δυναμικής σχέσης φυσικού περιβάλλοντος, κλίματος, μικροοικοσυστημάτων και ανθρώπινων δραστηριοτήτων.
Η προσέγγιση αυτή αναμένεται να προσφέρει όχι μόνο νέα επιστημονικά δεδομένα αλλά και ένα μοναδικό εργαλείο για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς. Παράλληλα, θα συμβάλει στην αυθεντική εμπειρία του επισκέπτη στους αρχαιολογικούς χώρους και στην ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών μέσω της βιώσιμης διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος.
Η υλοποίηση του έργου θα πραγματοποιηθεί από το Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ (Υποέργο 1) και το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Υποέργο 2), με τη συνεργασία ειδικών επιστημόνων και την υποστήριξη των συμβαλλόμενων Υπουργείων και του ΟΦΥΠΕΚΑ.
Δήλωση του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, Καθηγητή Γεράσιμου Σιάσου
«Η υπογραφή της Προγραμματικής Σύμβασης για το έργο ΒΙΑΣ ΙΙ αποτελεί ακόμα μια σημαντική δράση για το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μέσα από μια πρωτοποριακή διεπιστημονική προσέγγιση, συνδέουμε την προστασία της βιοποικιλότητας με την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, δείχνοντας πως τα μνημεία και το φυσικό τους περιβάλλον αποτελούν ένα ενιαίο και ζωντανό οικοσύστημα. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών, με την επιστημονική του εμπειρία και το ανθρώπινο δυναμικό του, δεσμεύεται να συμβάλει ουσιαστικά στην παραγωγή νέας γνώσης, στη βιώσιμη διαχείριση του περιβάλλοντος και στη διάχυση των αποτελεσμάτων στην κοινωνία».
